«Zubi Nagusia (eu)»: berrikuspenen arteko aldeak
No edit summary |
|||
121. lerroa: | 121. lerroa: | ||
19 Zubi nagusia. Lehen.jpg | 19 Zubi nagusia. Lehen.jpg | ||
19 Zubi nagusia. Orain (Kontrargi 2018).jpg | 19 Zubi nagusia. Orain (Kontrargi 2018).jpg | ||
Zubi Nagusia 07.jpg | Deba ibaia. Zubi Nagusia 07.jpg | ||
Zubi Nagusia 08.jpg | Zubi Nagusia 08.jpg | ||
Zubi Nagusia 09.jpg | Zubi Nagusia 09.jpg |
21:54, 8 urria 2019(e)ko berrikuspena
- Adi! Artikulu hau oraindik argitaratze prozesuan dago.
- Zuzentzen baduzu, edo informazioa gehitzen baduzu, mesedez ez kendu ohar hau. Eskerrik asko!
Zubi nagusia/ Gila zubia | |
---|---|
![]() | |
Ibaia | Deba |
Urtea | XVI mendea / 1967 |
Mota | Harrizkoa / porlanezkoa |
Luzeera | 35 m |
Zabalera | 20 m |
Altuera | 7 m |
Erabilera | Errepidea |
Azalpen orokorrak
Zubi nagusiak Labaderogain eta Andikokale lotzen ditu.
Berez, Soraluzeko gaur eguneko zubi nagusia bi zubi dira, eta 1967 urtean hartu zuen duen egitura: harrizko zubi zahar estuari, euskarri bat ibaian duena, porlanezko beste zubi zabala itsatsi zioten iparraldetik, bi ertzetan finkatuta hau. Bi zubien plataformak bat eginda agertzen dira.
Hegoaldean dagoen zutabea, zubi zaharrarena, tajamarra[1] dauka. Tajamarraren gainean iturria dago, bi aulkiekin. Iturriko ura Plaza Barritik (Ipiñarrietatik) dator.
20xx urtean zubiaren plataforma berriztu zuten. Antzeko antolaketa erabili bazuten ere (bi errai, aparkalekuak eta espaloiak) oraingo honetan dena azalera jarraian egin zuten, zati bakoitza lur zoruaren osagaiez edota kolorez bereizten. Modu honetan, behin hiri altzariak (harrizko aulkiak eta lur ontziak) kendu eta gero plaza modukoa geratzen da, eder askoa, jaietan, azoketan, kontzertuetan... erabilgarri.
(Handiago ikusteko, gainean sakatu)
Kokapena
Ibia eta XVI mendeko zubia
Ibaizabal inguruan, gaur egun zubi nagusia dagoen inguruan, betidanik egon da ibi bat, Deba ibaia zeharkatzekoa.
Ibi honek oso garrantzi handia zuen, Arabatik itsaserrzerako bidean zegoelako. Erromatarren garaikoa baino lehenagokoa da, eta puntu honetan bidea, Osintxutik Deba iabiaren ezkerraldetik zetorrena, eskumako ertzera pasatzen zen, gero Ezozia eta San Roketik Elgoibar aldera pasatzeko.
Ez dakigu aurretik inolako zubirik egongo zen, baina garaiko agiriek erakusten duten moduan, XVI mendeko lehen erdian zubi berria egin zen[2]. Ez da ezagutzen XVI mendeko zubi hau Soraluze zaharraren ekialde-mendebalde ardatzarekin lerrokatuta zegoen, ala geroko kokapenean, hamar bat metro hegoaldera.
Hurrengo zubiak
Soraluzeko zubi nagusia (orduan Soraluzeko zubia, besterik ez zegoela eta) garrantzi handia zuen orduko komunikabideetan. Alde batetik, Arabatik Debarainoko bidea bertatik pasatzen zen; eta bestetik, Bizkaitik eta Eibartik zetorren bidea hemen pasatzen zen beste ertzera gero San Andresetik eta Pagobedeinkatutik Azkoitia eta Gipuzkoa aldera joateko.
XVII mendean zubia berriztu zuten, eta XVIII mendean berriro. Lamoten grabatuan (1756) ederki asko ikusi daitekenez, zubiak hiru uztai ditu, baina tajamar bakarra (gaur egun oraindik dagoena). Ordurako zubia ez zegoen ekialde-mendebalde ardatzarekin lerrokatuta, hamar bat metro hegoalderako baizik.
XVIII bukaeran Bergara-Alzola errepide berria zabaldu zuten, Deba Ibaiaren ezkerraldetik. Orduan Soraluzeko zubi nagusiak inguruko komunikabideen gunea izateari utzi zion, eta herriko sarrera bihurtu zen.
1834ko ufala
- Gehiago jakiteko, sakatu hemen.
Lehen karlistada martxan zela, 1834 urteko ekainak 30an egundoko ufala izan zen Debarroan, eta batez ere Soraluzen.
Egun hartan Soraluzen ez zen inor hil, baina kalteak ugari izan ziren: etxeak, burdinolak, erregetxe zaharra, presak, komentua, ermitak... asko eruan zituen eta besre asko erabilezinean laga. Zubia ere apurtu zuen, eta bi zutabeetatik bat eruan zuen. Herriko bi aldeak inkomuniratuta geratu ziren.
Udalak zerga bereziak ezarri zituen, berreraikitze lanak ordaintzeko. Eta Ramon Maria de Aldasorok jaunak dirua aurreratu zuen lanak lehen bailehen hasteko. Baina, karlistadak oraindik zirauela, Rodil jeneral liberala[3] Soraluzen sartu zen eta 200.000 erreal kuartoko isuna jarri zion herriari[4]. Isuna ordaintzeko bildutako dirua erabili zuten, eta Ramon Maria de Aldasorok beste erdia aurreratu zuen.
Azkenean, zubia berreraikitzea lortu zuten, baina urak eruandako bi uztaiak ordeztu beharrean, hare-arrizko uztai eskartzanoa eraiki zuten, merkeagoa zelako.
1967ko zubi handia
Gerra ostean, herria gero eta handiagoa egiten ari zen, eta ibilgailuen trafikoa biderkatu zen. Gabolatseko zubia kenduta (ibilgailuentzat estua eta nahikoa eskasa berau) zubi nagusiak hartzen zuen trafiko guztia.
Horregatik, zubia zabaltzea pentsatu zuen: harrizko zubi zahar estuari porlanezko beste bat itsatsi zioten iparraldetik, eta bi zubien plataformak batu zituzten.
Zubiaren espazioak oso modu klasikoan antolatu zituzten: norabide bakoitzeko errai bat, eta bi aldeetan aparkalekuak, belarrezko triangeluak eta espaloiak, dena ondo bereiztuta eta maila desberdinetan.
2010 hamarkadan plataforma berregin zuten, espazio guztiak maila berean jarriz eta, komeni denean, plaza handi modukoan erabiltzeko.
Kontuak
Zubia okerreko tokian dago
XVIII mendean Soraluzeko harrizko azken zubi nagusia eraiki zutenean ez zuten toki lojikoan egin, mendebalde-ekialde ardatzaren jarraian (Elizburu, Udaletxeko aldapa, ibairako pasabidea), hamar metro ibaian gora baizik, hegoaldera.
Aurreko zubiei buruz ez dago informaziorik. Beraz, ez dakigu zubi guztiak leku berean egin diren edo lehenak zegokion tokian altzatu zuten.
Eta, zergatik 10 metro ibaian gora? zubia egiteko toki egokiagoa zelako, errezago defendatzeko... teoriarik ez da falta, baina inork ezer ez daki.
Aparkalekuak zubian
1967 urteko zubi berria inauguratu zenean, munduan halako zubirik ez zegoela aurki zabaldu zen herrian, herri guztietako Zirkulazio Arautegiek zubietan aparkatzea galarazten dutelako, eta Soraluzekoan, berriz, baimenduta zegoelako. Inork esan zuen Japonen bazela halako beste zubi bat, baina berri gehiagorik ez da...
Brontzezko eskultura
Zubi nagusia 1967 urtean zabaldu zutenean, tajamarraren gainean zegoen iturria berriztu zuten, eta gainean XIX mendeko brontzezko eskultura jarri zuten, XYX artista frantziarrarena. Antzeko beste eskultura bat udaletxean gordetzen da, artista berberarena.
Zubia geldi
Dirua zela eta ez zela, zubi berriaren lanak eten egin ziren aste batzutan.
Eibarko jubilatu batek, herri-lanak zaintzera etortzen zela, Soraluzeko lagun bati zera galdetu zion: Ze? Plaentxiko zubia geldi daok ala?.
Eta lagunak, boteprontoan: Ta Eibarren zubiak ibili badabiz edo?.
Estropadak=
1967 urteko Santiago egunean zubi nagusi berria inauguratu zuten (gehi liburutegia, Elizburuko eskilarak eta bertako iturria), Gipuzkoako gobernadore zibila etorrita.
Ospatzeko, urte hartako jaietan batel-estropadak jokatu ziren.
Patria telesaila
2019 urtean Patria telesaila grabatu zuten, gehien bat Soraluzen baina beste hainbat lekutan ere (Elgoibar, Donostia eta Madrilgo estudio batean)
Telesailaren eszena nagusia, ETAk Txato hiltzen duenean, zubi nagusian grabatu zuten.
Erreferentziak
- Deba ibaia. Zubi Nagusia 07.jpg
- Zubi Nagusia 08.jpg
- Zubi Nagusia 09.jpg
- Zubi Nagusia 10.jpg
- Zubi Nagusia 11.jpg
- Zubi Nagusia 12.jpg
- Zubi Nagusia 14.jpg
- Zubi Nagusia 20.jpg
- Zubi Nagusia 23.jpg
- Zubi Nagusia 31.jpg
- Zubi nagusia. Ikuspegi orokorra 04.jpg
- Zubi nagusia 01.jpg
- Zubi nagusia. Ikuspegi orokorra 03.jpg
- Zubi Nagusia. Estropadak.jpg
- Zubi nagusia. Estropadak (La Voz de España 1967).jpg
- ↑ Tajamar. Zubien zutabeei gehitzen zaizkien zatiak, puntadunak, datorren ura zutabearen bi aldetara bidaltzeko, uraren indarra arinduz.
- ↑ 1541/02/19. Juan Garcia de Uribarriren demanda Gipuzkoako korrejidorearen aurrean, Soraluzeko Udalaren kontra, Ibaizabaleko zubia eraikitzeko 60 dukat ordaindu zituela eta (Soraluzeko Udal Artxibategi Historikoa. Epaitegiko funtsak).
- ↑ José Ramón Rodil. Wikipedia (euskaraz).
- ↑ Rodil jeneral honek bereak eta bi egin zituen inguruetan: Ermuko Valdespina markes karlistaren jauregia erre, Arantzazuko komentua eta eliza ere erre...